04-11-20

Kennisblog: aardlekschakelaars

KennisblogOnze engineering manager John Meijer deelt zijn kennis. Iedere maand licht hij een ander onderwerp toe op het gebied van elektrische machineveiligheid. Dit keer gaat zijn kennisblog over: aardlekschakelaars.

In dit blog zullen we inzoomen op de aardlekschakelaar. Waarom worden aardlekschakelaars of aardlekautomaten toegepast en wanneer gebruiken we ze? Spanningen groter dan 50 VAC of 120 VDC zijn niet aanraakveilig en daarom is automatische uitschakeling van de voeding binnen de voorgeschreven tijd vereist. Tegenwoordig geeft de NEN1010 en de NEN60204-1 aan dat het verplicht is een aardlekbeveiliging van 30mA te hebben bij iedere contactdoos voor algemeen gebruik.

Waar komt die 30mA vandaan?

Een goede 30mA aardlekschakelaar dient tussen de 15 en 30mA af te schakelen. Boven de 15mA is het voor een mens vaak niet meer mogelijk om los te laten, aangezien de spieren verkrampen. Om ademhalingsproblemen of een fibrillerend hart te voorkomen, moet deze aanraakbeveiliging dus absoluut de voeding automatisch uitschakelen. Men mag dus nooit zomaar een andere aardlekschakelaar van bijvoorbeeld 100 of 300mA willekeurig toepassen.

Effecten op het menselijk lichaam

Hieronder zijn de effecten weergegeven van een bepaalde stroomsterkte op het menselijke lichaam. De effecten van verschillende stroomsterkten zijn door diverse wetenschappers meerdere malen vastgelegd in tabellen. Dit zijn diverse stroomsterkten bij 50Hz en een stroomtoevoer door het lichaam van hand naar hand.

0,5 mA – 1 mA bij 50 Hz    Pijngrens
1 mA – 5 mA bij 50 Hz    Spiertrekking
5 mA – 10 mA bij 50 Hz    Pijn, loslaatgrens
10 mA – 15 mA bij 50 Hz   Kan niet loslaten
< 100 mA   bij 50 Hz    Ademhalingsmoeilijkheden
> 100 mA   bij 50 Hz    Fibrillerend hart

Regels conform de NEN 1010:2015

aardlekschakelaarSinds 1 juli 2016 mogen geen 3 fase groepenkasten meer verkocht en geïnstalleerd worden waarbij installatieautomaten (groepen) aangesloten worden op een 4-polige aardlekschakelaar. Een 4-polige aardlekschakelaar is een 3 fase aardlekschakelaar. Na ingang van de NEN 1010:2015 is dit niet meer toegestaan. De 4-polige aardlekschakelaar zal niet verdwijnen, maar zal enkel voor een andere toepassing gebruikt worden. Volgens de NEN 1010:2015 mogen 230V installatieautomaten enkel nog op een 2-polige aardlekschakelaar worden aangesloten. De regel blijft nog steeds dat er maximaal vier installatieautomaten op één aardlekschakelaar mogen worden aangesloten. Het verschil tussen de toepassing van de aardlekschakelaar in de NEN 1010:2007 en NEN 1010:2015 is onder andere gebaseerd op de verdeling van de lekstromen van groepen in een 3 fase aansluiting.

Aardlekautomaten bij PV installaties (zonnepanelen)

Bij transformatorloze omvormers kan het voorkomen dat in het AC-deel een DC-lekstroom gaat lopen. Om die reden moet een type B worden toegepast. Dit type heeft een extra meetcircuit om DC-stromen te kunnen meten. In de NEN1010 en de NPR 5310 wordt dit nader uitgelegd.

Heeft u naar aanleiding van dit blog nog een vraag over aardlekschakelaars? Neem dan gerust contact met ons op.